Op deze pagina geef ik wat meer inzicht in mijn behandelplan (volgens het HOVON 95 protocol) en vertel wat de stamceltransplantatie, een belangrijk onderdeel van de behandeling, inhoudt.
1 DE BEHANDELING
1-1 Algemeen
De medicijnen van mijn chemotherapie (infuus en tablet) vernietigen niet alleen de kwaadaardige cellen maar ook de gewone beenmergcellen. In de tussentijd gaan die gewone beenmergcellen zich herstellen omdat ze sterker zijn.
Gelukkig is de laatste jaren heel wat vooruitgang geboekt voor de behandeling van de ziekte. Er zijn ook nieuwe middelen die op de markt gekomen. Bij 60% van de patiënten kan de behandeling de ziekte afremmen.
1-2 Specifiek
Mijn behandeling telt vijf verschillende fasen.
Fase A: 13 juli 2012 begonnen en 13 september 2012 afgelopen. Bestond uit drie kuren met de combinatie bortezomib (via infuus), cyclofosfamide (via infuus) en dexamethason (tablet). Elke kuur duurde 21 dagen, dat wil zeggen: twee weken behandeling en dan een week rust. Dit heeft tot begin september dus 3 x 21 = 63 dagen geduurd. Daarvoor moest ik telkens op dag 1,4, 8 en 11 van de kuur naar het LUMC.
Fase B: 1 oktober 2012 begonnen. Een behandeling met een zware dosis cyclofosfamide + G-CSF en op 12 oktober gevolgd door het oogsten van stamcellen.
Fase C: in deze fase kom ik aan de hand van een loting (randomisatie) in een van de volgende twee groepen terecht. De loting is inmiddels geweest en ik krijg de stamceltransplantatie, groep 1 dus.
| Groep 1 Fase C: groep 1 krijgt 1 kuur met een hoge dosis melfalan (tablet), gevolgd door stamceltransplantatie (standaardbehandeling). Hiervoor verblijf ik dan vanaf medio november 3 tot 4 weken in het ziekenhuis. |
Groep 2 Fase C: groep 2 krijgt vier kuren bortezomib (infuus) en een lage dosis melfalan (tablet) en prednison (tablet). Elke kuur duurt 42 dagen. Er volgt géén stamceltransplantatie; de verzamelde stamcellen uit fase B blijven bewaard en worden gebruikt bij een eventuele terugkeer van de ziekte. |
Fase D: In deze fase zit opnieuw een loting naar twee groepen. De loting is inmiddels geweest en ik ben ingeloot in groep 1, de extra kuren. Begonnen op 22 januari 2013.
| Groep 1 Fase D: groep 1 krijgt twee extra kuren met bortezomib (subcutaan), lenalidomide (tablet) en dexamethason (tablet). Een kuur bestaat uit 28 dagen. Totaal duurt deze fase dus 2 x 28 = 56 dagen. |
Groep 2 Fase D: groep 2 krijgt geen extra kuren (standaardbehandeling). |
Fase E: Als na de behandelingen een goed resultaat volgt, wordt er met een zogeheten onderhoudsbehandeling gestart. Dat zijn meestal tabletten. Het kan zijn dat de ziekte van Kahler terug actief wordt. In dat geval worden andere medicijnen gebruikt.
2 DE STAMCELTRANSPLANTATIE (SCTP)
Stamceltransplantatie is het toedienen (transplanteren) van gezonde, bloedvormende stamcellen in de bloedbaan. Deze goedwerkende stamcellen zijn van tevoren afgenomen bij de patiënt zelf of bij een donor. De stamcellen vinden hun weg naar de beenmergholte waar zij weer bloedcellen kunnen aanmaken.
Uit het bloed
Stamcellen bevinden zich in de beenmergholte. Enkele jaren geleden werden de benodigde stamcellen voor de transplantatie vooral uit het beenmerg gehaald: de beenmerg-transplantatie. De laatste jaren gebeurt dat alleen nog bij uitzondering. Stamcellen worden tegenwoordig vrijwel altijd uit het bloed gehaald. Omdat in het bloed normaal weinig stamcellen voorkomen, wordt eerst een medicijn toegediend dat er voor zorgt dat de stamcellen vanuit de beenmergholte in het bloed komen. Het ‘oogsten’ van stamcellen uit het bloed heeft belangrijke voordelen. Het is eenvoudiger, er is geen narcose voor nodig en de bloedaanmaak herstelt sneller dan na een beenmerg-transplantatie, waardoor je minder lang vatbaar bent voor infecties.
Een stamceltransplantatie (SCTP) met stamcellen van jezelf heet een autologe SCTP. Een transplantatie met stamcellen van een donor wordt een allogene SCTP genoemd. Stamceltransplantaties worden in Nederland al sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw uitgevoerd. Vele duizenden mensen hebben zo’n behandeling inmiddels ondergaan.
Autologe stamceltransplantatie
Hierbij worden de stamcellen uit het eigen bloed gebruikt. De eigen stamcellen worden 
afgenomen op het moment dat de ziekte zo ver mogelijk is teruggedrongen. Het voordeel van deze transplantatie is dat er geen gevaar bestaat voor afweerreacties door vreemde stamcellen. Ook de kans op infecties is iets minder groot, omdat er geen medicijnen nodig zijn om het eigen afweersysteem te onderdrukken. Daardoor kan je het afweersysteem sneller herstellen, wat de herstelperiode minder zwaar maakt. Een nadeel is weer dat er geen graft-versusdiseasecceffect (transplantaat tegen ziekte) optreedt. Eventueel achtergebleven kankercellen worden niet door het transplantaat opgeruimd. Het risico op terugkeer van de ziekte is dan groter dan bij een allogene stamcel transplantatie. De leeftijdsgrens voor een autologe transplantatie is ongeveer 65 jaar, afhankelijk van de conditie.
Allogene stamceltransplantatie
Hierbij worden de stamcellen uit het bloed van een geschikte donor gehaald. Bij voorkeur is dat een verwante donor (broer of zus). Als dat niet mogelijk is, kunnen ook stamcellen van een geschikte niet verwante donor worden gebruikt. Een allogene transplantatie is alleen mogelijk als u en uw donor bij elkaar passen. Dat wordt bepaald aan de hand van bepaalde kenmerken van witte bloedcellen, de zogenoemde HLA-typering. HLA staat voor Humane Leukocyten Antigenen. Men spreekt ook wel van de ‘witte bloedgroepen’.
De ‘gewone’ (rode) bloedgroep van de donor hoeft niet dezelfde als die van jezelf te zijn. Maar ook al komt de HLA-typering overeen, toch bestaan er vaak andere kleine verschillen tussen patiënt en donor. Hierdoor kan toch de graft-versus-host ziekte ontstaan.
Het onderzoek of de donor en de ontvanger bij elkaar passen, is voor zowel patiënt als mogelijke donor vaak een spannende tijd. De kans dat een broer of zus geschikt is als donor is 25%. Dit percentage geldt per broer of zus. Is er geen geschikte broer of zus, dan kunnen ook stamcellen van een geschikte niet-verwante donor worden gebruikt. Bij de Nederlandse stamceldonorbank Europdonor zijn HLA-typeringen bekend van mensen die bereid zijn stamcellen te geven.
(Einde pagina)